الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)
425
التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)
و بسم اللَّه گفت ، سپس آيه را تلاوت كرد . [ 1 / 151 ] در حديث موثّق حنان بن سدير چنين آمده است : « پشت سر امام صادق عليه السلام نماز گزاردم . حضرت با صداى بلند ( جهر ) استعاذه كرد ، سپس « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » را با جهر خواند . » « 1 » [ 1 / 152 ] امام صادق عليه السلام فرمود : « استعاذه ، بستن درهاى گناه و بسم اللَّه گفتن ، گشودن درهاى طاعت است . » « 2 » اگر بسم اللَّه گفتن نام خدا ، كليد درهاى خير و بركات است ، بايد استعاذه پيش از آن باشد تا درهاى وسوسهها و شرور را بر بندد . مولى فيض كاشانى گويد : « استعاذه ، پاك كردن زبان از سخنان غيرالهى است كه بر آن جارى گشته است ؛ تا آمادهء ذكر خدا و تلاوت گردد . نيز تطهير قلب از آلودگى وسوسه است ؛ تا مهيّاى حضور نزد مذكور شود و شيرينى آن را بيابد . » « 3 » ابن جزرى گويد : « هدف تشريع استعاذه اقتضا مىكند كه استعاذه پيش از قرائت باشد ؛ زيرا استعاذه تطهير دهان از سخنان لغو و آلودهاى است كه با آن سر و كار دارد ؛ و خوش بو كردن آن و آماده شدن براى تلاوت كلام خداى متعال است . استعاذه پناه بردن به خداى تعالى و اعتصام به ساحت او از كاستى هايى است كه بر انسان عارض مىگردد ؛ يا خطاهايى كه هنگام قرائت و در جاهاى ديگر مرتكب مىشود . نيز استعاذه اعتراف به قدرت الهى و ضعف و ناتوانى بنده در برابر اين دشمن درونى است كه تنها خداوند - كه آفريدگار اوست - توانايى دور ساختن و منع او را دارد . » « 4 » * * * محل استعاذه در نماز ، در آغاز آن و پيش از بسمله در ركعت نخست است . شهيد گويد : « به نظر ما و اكثر فقها ، استعاذه تكرار نمىشود . اگر نمازگزار آن رادر
--> ( 1 ) . الوسائل ، ج 6 ، ص 134 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 89 ، ص 216 . ( 3 ) . صافى ، ج 1 ، ص 115 . ( 4 ) . النشر فى القراءات العشر ، ج 1 ، ص 256 .